به‌گفته سازمان میراث ملی من، یافتههای ۱۱۰۰ ساله وایکینگ‌ها (Vikingler) در جزیره من (Man Adası) ممکن است متعلق به مهاجران نخستین اسکاندیناوی (İskandinavya) در حدود سال ۹۰۰ میلادی بوده باشند. سنجاقسینههای بیضی مرتبط با پوشاک زنان و یک شمشیر تزیین‌شده که بهطور سنتی با مردان مرتبط دانسته میشود، احتمال تدفین دونفره را مطرح میکنند. البته احتمال وجود گورهای جداگانه متعلق به همان دوره هم باقی است.
این اشیا بخش‌های مختلفی از زندگی آن مهاجران را پیش چشم می‌آورند: پوشاک، سلاح، تجارت و شاید گردهمایی‌های آیینی. اگر شما رد شواهد را از سنجاق‌سینه‌ها تا ابزار توزین دنبال کنید، پرسش درباره صاحبان اشیا از جست‌وجوی یک جنگجوی تنها فراتر می‌رود و جالب‌تر میشود. هر شیء نکته متفاوتی به تفسیر این مجموعه اضافه می‌کند.
این اشیای وایکینگی ممکن است متعلق به چه کسانی بوده باشند؟
سازمان میراث ملی من این یافتهها را به مهاجران نخستین اسکاندیناوی در جزیره مرتبط می‌داند. وایکینگ‌ها در سده نهم میلادی به جزیره من رسیدند. ابتدا روابط تجاری برقرار کردند و سپس ساکن شدند. قدمت مجموعه تازه به حدود سال ۹۰۰ میلادی می‌رسد؛ یعنی به همان دوره آغازین سکونت آنها.
واژه «وایکینگ» به یک ملیت مشخص اشاره ندارد. این عنوان مردمان اسکاندیناوی، از جمله دانمارکی‌ها، نروژی‌ها و سوئدی‌ها را در بر می‌گیرد. عصر وایکینگ‌ها معمولاً حدود سال‌های ۸۰۰ تا ۱۰۵۰ میلادی در نظر گرفته میشود و فعالیت‌های آنها تجارت و سکونت را هم شامل میشد. این تفاوت‌ها در اینجا اهمیت دارند، چون در میان یافتهها، کنار شمشیر و سرِ تبر، ابزار تجارت هم وجود دارد.
بنابراین، قوی‌ترین تفسیر به یک جامعه و یک دوره مربوط است: سکونت نخستین مهاجران اسکاندیناوی در حدود سال ۹۰۰ میلادی. سنجاق‌سینه‌ها به پژوهشگران کمک میکنند حضور زنان را بررسی کنند. سلاح‌ها در تفسیر مجموعه به‌عنوان آثار تدفین نقش دارند. وزنهها و قطعات ترازو هم شواهدی از فعالیت تجاری به دست میدهند. این اشیا در کنار هم تصویری گسترده‌تر از آنچه شمشیر به‌تنهایی نشان میدهد، ارائه میکنند.
در جزیره من چه چیزهایی پیدا شد؟
دنیل کرو در فوریه ۲۰۲۶ این مجموعه را با دستگاه فلزیاب پیدا کرد. مجموعه شامل سه سنجاق‌سینه برنزی، یک شمشیر وایکینگی، وزنه‌های تجاری، قطعات ترازو، یک ملاقه برنزی و یک سرِ تبر است. رت بریتون هم در جست‌وجو شرکت داشت. او سرِ تبر وایکینگی، بخشی از ترازو و اشیای آهنی دیگری را پیدا کرد.
دو سنجاق‌سینه برنزی، بیضی هستند و نقش جانوران درهم‌تنیده دارند. سومی در اصل طلاکاری شده بود. این سنجاق‌سینه دور بخش مرکزی شیشه‌ای خود نقش‌های مارپیچ دارد و نخستین نمونه ثبت‌شده از نوع خود در جزیره است. این‌ها قطعاتی متمایزند، هرچند هر سه به یک مجموعه کشف‌شده تعلق دارند.
این شمشیر، سیزدهمین شمشیر وایکینگی پیدا‌شده در جزیره من است. وزنه‌های تجاری هم نخستین یافتههای جزیره از نوع خود هستند. پیش از این، نمونه‌ای از این نوع ملاقه برنزی نیز در آنجا ثبت نشده بود. مقام مسئول تحقیقات مرگ در جزیره، به‌دلیل اهمیت تاریخی و باستان‌شناختی این اشیا، رسماً آنها را در رده حقوقی «گنج» قرار داد.
چرا سنجاقسینههای بیضی احتمال تدفین یک زن را مطرح میکنند؟
سنجاقسینههای بیضی برای بستن بالاپوشی شبیه پیش‌بند به کار می‌رفتند که زنان می‌پوشیدند. سازمان میراث ملی من محل اتصال آنها را روی شانه‌ها و جلوی لباس توصیف می‌کند. این سنجاق‌ها هم کاربرد عملی داشتند و هم تزیینی بودند. وقتی شما نقش جانوران را بررسی می‌کنید، در واقع به بست‌هایی هم نگاه می‌کنید که زمانی لباس را سر جای خود نگه می‌داشتند.
آلیسون فاکس، متصدی بخش باستان‌شناسی موزه، احتمال میدهد سنجاقسینههای تازه‌کشف‌شده شاهدی از قدیمی‌ترین تدفین زن شناخته‌شده از عصر وایکینگ‌ها در جزیره من باشند. این برداشتی از اشیا و بستر باستان‌شناختی آن‌هاست. چنین تفسیری از صرفاً شناسایی آنها به‌عنوان زیورآلات وایکینگی، مشخص‌تر است.
این جفت تازه ممکن است حدود ۵۰ سال قدیمی‌تر از تنها جفت سنجاق‌سینه بیضی باشد که پیش‌تر در جزیره پیدا شده بود. جفت قبلی در دسامبر ۲۰۱۸ کشف شد و موزه قدمت آن را حدود سال‌های ۹۰۰ تا ۹۵۰ میلادی تعیین کرد. هم تاریخ‌گذاری و هم اختلاف زمانی پیشنهادی تقریبی‌اند. بنابراین، نباید این مقایسه را یک فاصله زمانی دقیق دانست.
آیا اینجا محل تدفین دو نفر بوده است؟
فرضیه تدفین دونفره از ترکیب اشیا به دست آمده است. سنجاقسینههای بیضی با پوشاک زنان ارتباط دارند. شمشیر هم بهطور سنتی با مردان مرتبط دانسته میشود. پیدا شدن آنها کنار یکدیگر باعث شد موزه این احتمال را بررسی کند که مجموعه به تدفین دو نفر مربوط باشد.
بااین‌حال، محدوده تدفین در هزار سال گذشته بههم خورده است. جای اولیه اشیا را نمی‌توان با قطعیت مشخص کرد. به همین دلیل، سازمان میراث ملی من احتمال گورهای جداگانه متعلق به همان دوره را هم در نظر می‌گیرد. پیدا شدن یک مجموعه در کنار هم، به‌خودی‌خود ثابت نمی‌کند که همه اشیا در جریان یک تدفین وارد خاک شده‌اند.
اگر شما دو نفر را تصور می‌کنید که کنار هم دفن شده‌اند، فعلاً این تصویر را قطعی ندانید. سنجاق‌سینه‌ها و شمشیر از این احتمال پشتیبانی میکنند، اما به‌هم‌خوردگی محل، راه را برای توضیح دیگری هم باز می‌گذارد. این تفاوت مهم است، چون تدفین دونفره و گورهای جداگانه هم‌دوره، به آرایش‌های متفاوتی از همین شواهد باقی‌مانده اشاره دارند.
شمشیر و ابزار تجارت چه چیزی را نشان میدهند؟
حدود دوسوم شمشیر باقی مانده است. بررسی با پرتو ایکس، نقره‌کوبی ظریف و تزییناتی از سیم نقره تابیده را روی قبضه آن آشکار کرد. در جزیره من فقط دو شمشیر وایکینگی دیگر با تزیینات مشابه شناخته شده‌اند. این جزئیات، سلاح باقی‌مانده را برای مقایسه با دیگر یافتههای جزیره ارزشمند میکنند.
موزه احتمال میدهد شمشیر در جریان آیین تدفین شکسته شده باشد. همچنین آسیب‌های دیگری را شناسایی کرده که پس از تدفین رخ داده‌اند. این‌ها دو بخش جداگانه از تفسیرند. احتمال شکستن عمدی شمشیر در یک آیین نباید باعث شود هر بخش آسیب‌دیده آن را شاهدی از آن مراسم بدانیم.
وزنه‌های سربی تزیین‌شده و قطعات برنزی ترازو کاربرد تجاری داشتند. از آنها برای وزن کردن فلزات گرانبها و سکهها استفاده میشد. نمونه‌ای آشنا، بررسی وزن چیزی است که می‌خرید؛ این مقایسه به شما کمک می‌کند اهمیت ترازو را درک کنید. در اینجا، اشیا مشخصاً به سنجش وزن فلزات ارزشمند و پول در تجارت مربوط‌اند.
ملاقه برنزی احتمال دیگری را مطرح می‌کند. شاید در ضیافت‌ها یا مراسم به کار می‌رفته است. این کاربرد پیشنهادی، در مقایسه با کارکرد ابزار تجاری برای وزن کردن، قطعیت کمتری دارد. ملاقه، وزنهها و سلاح‌ها در کنار هم از چند فعالیت مرتبط با صاحبانشان خبر میدهند، اما شغل واحدی را برای آنها ثابت نمی‌کنند.
جزئیاتی که در راهنماهای سفر پیدا نمی‌کنید
این دو کشف یک ارتباط خانوادگی دارند. جان کرو که در دسامبر ۲۰۱۸ همراه کریگ ایوانز جفت سنجاق‌سینه بیضی قبلی را پیدا کرد، پدر دنیل کرو است. این نسبت، کسانی را که اشیا را پیدا کرده‌اند به هم پیوند میدهد. اما هیچ رابطه‌ای میان صاحبان اشیا در عصر وایکینگ‌ها ثابت نمی‌کند.
یکی از وزنه‌های تجاری، یک یراق تزیینی برنزی در خود دارد که شاید دوباره استفاده شده باشد. موزه احتمال میدهد این قطعه در اصل متعلق به یک صندوقچه یا شیئی مذهبی بوده باشد. اگر این تفسیر درست باشد، یراق پیش از تبدیل شدن به بخشی از ابزار توزین، کاربرد دیگری داشته است.
دنیل کرو پس از پیدا کردن اشیا، آنها را تمیز نکرد. این تصمیم به حفظ ردهای باستان‌شناختی کمک کرد؛ ردهایی که ممکن بود پیش از بررسی متخصصان از بین بروند. بنابراین، اهمیت کشف تا حدی به آنچه روی اشیا باقی مانده وابسته است، در کنار شکل، جنس و تزییناتشان.
این یافتهها چه تأثیری بر دیدگاه‌ها درباره سکونت وایکینگ‌ها دارند؟
مقاله سال ۲۰۲۶ دیرک اشتاینفورت به نظریه‌ای قدیمی‌تر می‌پردازد. بر اساس آن نظریه، سکونت اسکاندیناویایی‌ها در جزیره من شامل گروه‌هایی از جنگجویان مرد بود که با زنان مسیحی محلی ازدواج می‌کردند. موضوع آن نظریه این بود که چه کسانی به جزیره مهاجرت کردند، نه صرفاً اینکه چه اشیایی در گورهای آن دیده میشد.
به‌گفته اشتاینفورت، الگوی گروه‌های مهاجرِ کاملاً مردانه در سال ۲۰۱۵ به چالش کشیده شد. سنجاقسینههای بیضی کشف‌شده در سال ۲۰۱۸ شواهد حضور زنان اسکاندیناویایی را تقویت کردند. جفت تازه‌کشف‌شده هم یک تدفین احتمالی دیگر از زنی در دوره آغازین را به این بحث اضافه می‌کند. اهمیت آن از خود فرضیه تدفین دونفره فراتر می‌رود.
ابزار تجارت نیز با زمینه سکونتی که سازمان میراث ملی من توصیف می‌کند، سازگار است: روابط تجاری پیش از سکونت شکل گرفتند. وزنهها و قطعات ترازو به این روایت شکلی ملموس میدهند. آنها کمک میکنند بفهمیم چرا این یافتهها، در کنار شواهد سلاح‌ها و بست‌های لباس، در بحث مهاجران و ارتباطات اقتصادی‌شان جای می‌گیرند.
خط زمانی
- سده نهم میلادی: وایکینگ‌ها با جزیره من روابط تجاری برقرار کردند و سپس در آنجا ساکن شدند.
- حدود سال ۹۰۰ میلادی: مجموعه اشیای تازه‌کشف‌شده به این دوره تعلق دارد.
- حدود سال‌های ۹۰۰ تا ۹۵۰ میلادی: بازه زمانی پیشنهادی موزه برای جفت سنجاق‌سینه بیضی قبلی.
- دسامبر ۲۰۱۸: جان کرو و کریگ ایوانز نخستین جفت سنجاق‌سینه بیضی شناخته‌شده جزیره را پیدا کردند.
- فوریه ۲۰۲۶: دنیل کرو مجموعه تازه اشیای وایکینگی را کشف کرد.
- ۱۰ نوامبر ۲۰۲۶: آی‌تی‌وی خبر کشف را گزارش کرد.
- ۱۱ نوامبر ۲۰۲۶: تاریخ اعلام‌شده برای آغاز نمایش گزیدهای از یافتهها در گالری وایکینگهای موزه من.
پرسش‌های متداول
یافتههای ۱۱۰۰ ساله وایکینگ‌ها ممکن است متعلق به چه کسانی بوده باشند؟
موزه، مهاجران نخستین اسکاندیناوی در جزیره من را صاحبان احتمالی این اشیا می‌داند. قدمت اشیا به حدود سال ۹۰۰ میلادی می‌رسد. ترکیب آنها احتمال تدفین دونفره را مطرح می‌کند، هرچند گورهای جداگانه هم‌دوره هم یک توضیح جایگزین هستند.
چرا سنجاق‌سینه‌ها اهمیت دارند؟
سنجاقسینههای بیضی برای بستن بالاپوش‌های پیش‌بندمانند زنان به کار می‌رفتند. آلیسون فاکس احتمال میدهد جفت تازه، شاهدی از قدیمی‌ترین تدفین زن شناخته‌شده از عصر وایکینگ‌ها در جزیره باشد. این جفت شاید حدود ۵۰ سال قدیمی‌تر از جفتی باشد که پیش‌تر کشف شده بود.
آیا صاحبان اشیا در تجارت نقش داشتند؟
وزنه‌های سربی و قطعات برنزی ترازو، مجموعه را به فعالیت تجاری پیوند میدهند. از آنها برای وزن کردن فلزات گرانبها و سکهها استفاده میشد. وجودشان از یک ارتباط اقتصادی پشتیبانی می‌کند، اما شغل دقیق هیچ‌یک از صاحبان اشیا را مشخص نمی‌کند.
نمایش یافتهها در کجا اعلام شده بود؟
اعلام شده بود که گزیدهای از یافتههای تازه از ۱۱ نوامبر ۲۰۲۶ در گالری وایکینگهای موزه من به نمایش درمیآید. گزیده اعلام‌شده از مجموعه‌ای است که سنجاق‌سینه‌ها، سلاح‌ها، ابزار توزین و ملاقه برنزی را در بر می‌گیرد.
منابع
- Vikipedi — وایکینگ‌ها tr.wikipedia.org
- Wikipedia — عصر وایکینگ‌ها en.wikipedia.org
- Manx National Heritage — سنجاقسینههای وایکینگی گنج اعلام شدند manxnationalheritage.im
- Isle of Man Today — با مردی آشنا شوید که گنج وایکینگ‌ها را کشف کرد iomtoday.co.im
- ITV News Granada — تدفین ۱۱۰۰ ساله وایکینگ‌ها itv.com
- Isle of Man Today — گنج شگفت‌انگیز وایکینگ‌ها کشف شد iomtoday.co.im
- Manx National Heritage — تدفین دونفره نادر وایکینگ‌ها با قدمت ۱۱۰۰ سال manxnationalheritage.im
- Manx Radio — گنج شگفت‌انگیز وایکینگ‌ها سرنخ‌های تازه‌ای به دست میدهد manxradio.com
- AmS-Skrifter — دیرک اشتاینفورت، مرد وایکینگ، زنان وایکینگ journals.uis.no
FAQ
یافتههای وایکینگی جزیره من ممکن است متعلق به چه کسانی بوده باشند؟
سازمان میراث ملی من احتمال میدهد این اشیا متعلق به مهاجران نخستین اسکاندیناوی در حدود سال ۹۰۰ میلادی بوده باشند. سنجاقسینههای مرتبط با پوشاک زنان و شمشیری که بهطور سنتی با مردان مرتبط دانسته میشود، احتمال تدفین دونفره را مطرح میکنند.
آیا این اشیا وجود یک تدفین دونفره را ثابت میکنند؟
تدفین دونفره یکی از تفسیرهای ممکن است. محدوده تدفین بههم خورده است؛ بنابراین، احتمال وجود گورهای جداگانه متعلق به همان دوره هم باقی میماند.
وزنهها و قطعات ترازو چه چیزی را نشان میدهند؟
از آنها برای وزن کردن فلزات گرانبها و سکهها در تجارت استفاده میشد. وجودشان این اشیا را علاوه بر آیینهای تدفین، به فعالیت اقتصادی هم پیوند میدهد.
نمایش یافتهها در کجا اعلام شده بود؟
اعلام شده بود که گزیدهای از یافتهها از ۱۱ نوامبر ۲۰۲۶ در گالری وایکینگهای موزه من به نمایش درمیآید.
Image: British Museum Ballaquayle Hoard.jpg — Wikimedia Commons, CC0
