Harriet Tubman kimdir? Özgürlüğe uzanan 13 yolculuk

Harriet Tubman, kölelikten kaçtıktan sonra Maryland’e yaklaşık 13 kez dönerek yaklaşık 70 kişiyi kurtardı. Siz bu yazıda, onun özgürlüğe ulaştıktan sonra başkalarını nasıl kurtardığını öğreneceksiniz. Bu yolculukların katılımcıları arasında Tubman’ın akrabaları ve arkadaşları bulunuyordu. 1

Tubman’ın 1849’da Pennsylvania’ya ulaşması, kendi kaçışının ardından başlayan yardım çalışmalarına kapı açtı. Underground Railroad bağlantılarıyla insanlara doğrudan rehberlik etti, başka kaçışlar için de yol gösterdi. Daha sonra Güney Carolina’da hemşirelik ve askerî istihbarat görevleri üstlendi. Böylece yaşamındaki yardım çalışmaları, gizli yolculuklarla sınırlı kalmayarak farklı alanlara uzandı. 2 3

Harriet Tubman kimdir, kölelikten nasıl kaçtı?

Harriet Tubman, yaklaşık 1822’de Maryland’in Dorchester County bölgesinde köleleştirilmiş bir ailede doğdu. Doğduğunda kullanılan adı Araminta “Minty” Ross olarak tarih kayıtlarına geçti. Maryland’in resmî tarih çizelgesi doğum yerini Anthony Thompson plantasyonu olarak gösterir. Bu plantasyon, Madison’ın güneyinde bulunan Peters Neck bölgesinde yer alıyordu. 4 5

Tubman yaklaşık 13 yaşındayken başına isabet eden bir ağırlık nedeniyle ağır yaralandı. İki librelik bu ağırlık, yaklaşık 0,9 kilogramlık bir kütleye karşılık geliyordu. Tubman, başına aldığı bu darbenin etkilerini yaşamı boyunca taşımayı sürdürdü. 6

Araminta Ross, yaklaşık 1844’te özgür bir Siyah olan John Tubman ile evlendi. Harriet Tubman adını kullanmaya başlaması da evlendiği döneme denk geliyordu. Dolayısıyla doğum adıyla daha sonra tanındığı ad, aynı kişinin yaşamını anlatır. 7

Tubman, 1849’daki ilk kaçış girişimini kardeşleri Ben ve Henry ile gerçekleştirdi. Ancak bu girişimin ardından geri dönmek zorunda kaldı. Aynı yıl yeniden kaçtığında ise bu kez yolculuğa tek başına çıktı. Maryland ve Delaware üzerinden ilerleyerek Pennsylvania’da kendi özgürlüğüne ulaşmayı başardı. 2

Underground Railroad neydi, Tubman başkalarını nasıl kurtardı?

Underground Railroad, 19. yüzyıl ABD’sinde kölelikten kaçan insanlara yardım eden bir ağdı. Bu ağı, kaçanların özgürlüğe ulaşmasını destekleyen insanlar ve sığınaklar oluşturuyordu. Tubman’ın kurtarma yolculukları da bu bağlantılardan yararlanarak yürüttüğü çalışmalardı. 7

Philadelphia’da William Still, Tubman’ın yeniden yolculuk yapabilmesi için kaynak ve bağlantı sağladı. Still, Pennsylvania Anti-Slavery Society bünyesindeki Vigilance Committee adlı komitenin başkanıydı. Bu destek, Tubman’ın Maryland’e dönerek akrabalarını ve arkadaşlarını kurtarma çalışmalarına katkı sundu. 8

Aralık 1850’de yeğeni Kessiah ile iki çocuğunun kaçışında Tubman da rol aldı. John Bowley, aileyi kaçış sırasında Baltimore’a ulaştıran kişi oldu. Tubman ise Baltimore’a getirilen bu aileyi Philadelphia’ya götürerek yolculuğun devamını sağladı. Bu örnekte, aynı ailenin kaçışına farklı kişiler aşamalar hâlinde yardım etti. 9

Tubman, kendi kaçışı sırasında gece yolculuk yaparak Kuzey Yıldızı’ndan yön bulmakta yararlandı. Kurtarma çalışmalarında ise bağlantılar, sığınaklar ve haberleşme birlikte devreye giriyordu. Siz günlük bir yolculukta güzergâhı, buluşmayı ve varış yerini birlikte düşünürsünüz. Kessiah’ın Baltimore’dan Philadelphia’ya uzanan kaçışı da bağlantılı aşamaların somut bir örneğidir. 7 9

1850 tarihli Kaçak Köle Yasası, kaçan insanların karşılaştığı tehlikeyi daha da artırdı. Köleliğin yasak olduğu eyaletlerde de kaçakların yakalanması zorunlu hâle geldi. Bu nedenle Kanada’nın güneyindeki Ontario, özgürlük arayanlar için daha önemli bir sığınağa dönüştü. Pennsylvania’ya ulaşmakla Kanada’ya yönelmek arasındaki farkı, bu yasanın etkisi açıklıyordu. 9

Harriet Tubman kaç kişiyi kurtardı?

National Park Service, Tubman’ın 1850–1860 arasında Maryland’e yaklaşık 13 kurtarma yolculuğu yaptığını belirtir. Bu yolculuklarda yaklaşık 70 akraba ve arkadaşına doğrudan rehberlik etti. Sayılardaki yaklaşık ifadesi, yolculukları ve katılımcıları kesin toplamlar gibi sunmamak için gereklidir. 1

Tubman’ın yardımı, yalnızca yanında yolculuk eden insanlarla sınırlı kalmadı. National Park Service değerlendirmesine göre, ayrıca 50–60 kişiye kendi başlarına kaçabilmeleri için yol gösterdi. Doğrudan eşlik etmekle kaçış talimatı vermek, burada farklı yardım biçimlerini anlatır. 2

Bazı anlatılarda Tubman’ın 19 yolculukta 300 kişiyi kurtardığı bilgisiyle karşılaşabilirsiniz. National Park Service, Sarah Bradford’un biyografisindeki bu sayıları abartılı bulur. Belgelerin desteklediği toplam, yaklaşık 13 yolculukta kurtarılan yaklaşık 70 kişidir. Siz bu rakamları karşılaştırırken doğrudan rehberlik edilen insanları esas alabilirsiniz. 10

Tubman, 1857 yazında anne ve babasını da Maryland’den çıkardı. İkisi artık hukuken özgürdü; ancak babası Ben Ross tutuklanma tehlikesiyle karşılaşıyordu. Ben Ross’un kaçaklara yardım ettiğinden şüphelenilmesi, bu yolculuğun gerekçesini oluşturdu. 2

Tubman, 1860’taki son kurtarma yolculuğunda kız kardeşi Rachel’ın öldüğünü öğrendi. Rachel’ın köleleştirilmiş iki çocuğunu ise bu yolculuk sırasında kurtaramadı. Bu olay, onun bütün yakınlarını özgürlüğe ulaştıramadığını gösteren somut bir örnektir. 7

Amerikan İç Savaşı’nda hangi görevleri üstlendi?

Tubman, 1862 başında Güney Carolina’ya giderek Siyah asker ve sivillere hemşirelik yaptı. Daha sonra Birlik ordusu için keşif ve casusluk görevleri üstlendi. Böylece insanlara yardım etme çalışmaları, savaş sırasında sağlık ve istihbarat alanlarına uzandı. 3

2 Haziran 1863’te Tubman, Albay James Montgomery ile Combahee Nehri baskınına katıldı. Güney Carolina’daki bu harekât, 700’den fazla köleleştirilmiş insanın özgürleşmesini sağladı. Bu sayı, Maryland’e yaptığı kurtarma yolculuklarında rehberlik ettiği yaklaşık 70 kişiden ayrıdır. Combahee’deki kurtarma, Tubman’ın katıldığı askerî harekâtın sonucunu ifade eder. 11

Tubman’ın keşif bilgileri, baskın sırasında Birlik gemilerinin güvenli ilerlemesine yardım etti. Bu bilgiler sayesinde gemiler, Konfederasyon mayınlarından ve birliklerinden kaçınabildi. Combahee örneğinde Tubman’ın katkısı, harekât öncesinde edinilen bilgilerin kullanılmasını da içeriyordu. 12

Kitaplara girmeyen ayrıntılar

Tubman’ın muhtemel doğum zamanını belirlemeye yardım eden belgeler arasında bir hesap kaydı bulunur. Kayıt, annesi Rit için ebeye 15 Mart 1822’de iki dolar ödendiğini gösterir. Ancak ödeme tarihi, Tubman’ın kesin doğum gününü tek başına kanıtlamaz. Bu nedenle yaşam öyküsünde yaklaşık 1822 ifadesini kullanmak daha isabetlidir. 13

Tubman, kurtarma yolculuklarını sıklıkla cumartesi akşamı başlatacak şekilde zamanlama yapıyordu. Hesabı, kaçış ilanlarının gazetelerde pazartesiye kadar yayımlanmayacağı beklentisine dayanıyordu. Burada cumartesi akşamının seçilmesi, haberin yayılacağı zamanı hesaba katmak anlamına geliyordu. 9

Tubman’ın 1854’te Jacob Jackson’a gönderdiği şifreli mektup, haberleşmenin başka bir örneğidir. Bu mektup aracılığıyla kardeşlerine kaçış için hazır olmaları gerektiğini bildirdi. Siz bugün bir buluşmayı önceden haber vererek planlarsınız; Tubman’ın mektubu kaçış hazırlığını iletiyordu. 14

Tubman’ın başına 40.000 dolar ödül konduğu anlatısı da belgelerle uyuşmaz. National Park Service, bilinen yakalama ilanının 3 Ekim 1849’da yayımlandığını belirtir. İlanda, Maryland dışında yakalanması durumunda Tubman için 100 dolar öneriliyordu. Dolayısıyla ödül tutarı anlatılırken ilanın belirttiği yakalanma koşulu da korunmalıdır. 10

Harriet Tubman müzesi nerede, Auburn’da nasıl bir yaşam kurdu?

Tubman, 1859’da Seward ailesinden New York eyaletindeki Auburn yakınlarında evli bir çiftlik satın aldı. Bu yer, ailesi ve ihtiyaç sahipleri için bir sığınak oldu. Maryland’den başlayan kurtarma çalışmalarına, Auburn’da insanları barındırmaya yönelik yardım da eklendi. 8

Tubman, Susan B. Anthony ile kadınların oy hakkını savunan toplantılara katıldı. Ayrıca 1896’da yeni kurulan National Association of Colored Women’ın ilk kongresinde konuştu. Böylece köleliğe karşı çalışmalarının yanında kadınların oy hakkını da destekledi. 7

Yaşlı ve yoksul Siyahlar için kurduğu Harriet Tubman Home for the Aged, 1908’de açıldı. Bakımevinin işletmesini ise bu dönemde AME Zion Kilisesi üstlendi. Auburn’daki yardım çalışmaları, bu kurum aracılığıyla yaşlıların bakımına da uzandı. 15

Bakımevi arazisindeki yapılardan biri, 1953’te AME Zion Kilisesi tarafından yeniden inşa edildi. Yeniden yapılan bu yapı, müze olarak halkın ziyaretine açıldı. Siz Tubman’ın müze geçmişini araştırırken Auburn’daki bu yapının tarihini esas alabilirsiniz. 15

Kısa kronoloji

Tubman’ın yaşamındaki dönüm noktaları, Maryland’deki doğumundan Auburn’daki bakım çalışmalarına uzanır. Aşağıdaki tarihler, kaçışlarını ve sonraki faaliyetlerini birlikte izlemeyi kolaylaştırır. Yaklaşık tarihler, kesin gün bilgisi veren olaylardan ayrıca ayrılmıştır. 1 3 7 15

• Yaklaşık 1822: Araminta Ross, Maryland’in Dorchester County bölgesinde kölelik koşullarında doğdu.
• Yaklaşık 1844: John Tubman ile evlendiği dönemde Harriet Tubman adını kullanmaya başladı.
• 1849: Maryland ve Delaware üzerinden kaçarak Pennsylvania’da kendi özgürlüğüne ulaştı.
• 1850–1860: Yaklaşık 13 kurtarma yolculuğunda yaklaşık 70 akraba ve arkadaşına rehberlik etti.
• 1857: Babası Ben Ross’un tutuklanma tehlikesi üzerine anne ve babasını Maryland’den çıkardı.
• 1859: Auburn yakınlarında evli bir çiftlik satın alarak insanlara sığınak sağladı.
• 1862: Güney Carolina’da hemşirelik yapmaya, ardından keşif ve istihbarat görevlerine başladı.
• 2 Haziran 1863: Combahee Nehri baskınında 700’den fazla insanın özgürleşmesine yardım etti.
• 1896: Kadınların oy hakkı toplantılarında ve National Association of Colored Women kongresinde konuştu.
• 1908: Yaşlı ve yoksul Siyahlar için kurulmasına öncülük ettiği bakımevi açıldı.
• 10 Mart 1913: Auburn’da öldü ve aynı kentteki Fort Hill Mezarlığı’na defnedildi.

Harriet Tubman’ın 20 dolarlık banknot planına ne oldu?

ABD Hazine Bakanlığı, 20 Nisan 2016’da Tubman’ın portresini 20 dolarlık banknotlara koyacağını açıkladı. Bu açıklama, Tubman’ın portresinin banknotlarda kullanılması yönündeki planı kamuoyuna duyuruyordu. Açıklanan plan ile banknotun dolaşıma girmesi, aynı aşamayı ifade etmiyordu. 4

30 Temmuz 2026’da senatörler Chris Van Hollen ve Jeanne Shaheen konuya yeniden döndü. Hazine Bakanı Scott Bessent’in planın o sırada ilerletilmediği açıklaması üzerine çalışmanın sürdürülmesini istediler. Bu tarihli çağrı, Tubman’lı banknot tasarımının hâlâ ilerletilmesini beklediklerini gösteriyordu. 16

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

1. National Park Service — HTubman nps.gov
2. National Park Service — Harriet Tubman and the Underground Railroad nps.gov
3. National Park Service — Harriet Tubman nps.gov
4. Vikipedi — Harriet Tubman tr.wikipedia.org
5. Maryland Department of Natural Resources — Harriet Tubman Underground Railroad dnr.maryland.gov
6. National Park Service — Maryland: Harriet Tubman Underground Railroad National Historical Park nps.gov
7. National Park Service — Frequently Asked Questions nps.gov
8. National Park Service — Life in Freedom nps.gov
9. Wikipedia — Harriet Tubman en.wikipedia.org
10. National Park Service — Myths & Facts About Harriet Tubman nps.gov
11. Smithsonian National Museum of African American History and Culture — The Combahee Ferry Raid nmaahc.si.edu
12. National Park Service — Harriet Tubman and the 54th Massachusetts home.nps.gov
13. National Park Service — Determining Harriet Tubman’s Birth Year home.nps.gov
14. National Park Service — People nps.gov
15. National Park Service — Harriet Tubman Home for Aged & Indigent Negroes nps.gov

Görsel: Harriet Tubman late in life3.jpg — Unknown authorUnknown author, Public domain