Prado Muzeyi Madriddə: İspaniyanın harasında yerləşir?
Prado Muzeyi İspaniyanın paytaxtı Madriddə (Madrid) yerləşən rəssamlıq və heykəltəraşlıq muzeyidir. Ziyarətçi ünvanı: Paseo del Prado s/n, 28014 Madrid. İspaniya rəssamlığı kolleksiyasında Velaskesin Las Meninas əsəri, Qoyanın kral portretləri və müharibə tabloları, həmçinin El Qreko, Murilyo və Riberanın əsərləri bir araya gəlir. Siz muzeyin tarixinə müxtəlif səhnələrdən başlaya bilərsiniz: kral ailəsinin məişətindən, güllələnmə səhnəsindən və ya əvvəlcə ev divarında çəkilmiş bir rəsmdən.
«1800-cü ilədək İspaniya rəssamlığı» şöbəsində 2,800-dən çox rəsm var. Buradakı əsərlər XII əsrdən XIX əsrin əvvəllərinə qədərki dövrü əhatə edir. Ziyarəti planlaşdırarkən bu zaman aralığını nəzərə almaq lazımdır. Las Meninas daha uzun bir dövrü əhatə edən kolleksiyanın hissəsidir. Qoyanın əsərləri isə bu hekayəni muzeyin açıldığı dövrə çatdırır.
Prado necə ictimai muzeyə çevrildi?
Xuan de Vilyanueva (Juan de Villanueva) Prado binasını 1785-ci ildə III Karlosun (III. Carlos) əmri ilə layihələndirdi. Bina Təbiət Tarixi Kabineti üçün nəzərdə tutulmuşdu. Deməli, onun ilkin layihəsi sonradan burada yerləşən rəssamlıq muzeyindən fərqli məqsəd daşıyırdı. Kral Rəssamlıq Muzeyi VII Fernandonun (VII. Fernando) və həyat yoldaşı Mariya İzabel de Braqansanın (María Isabel de Braganza) təşəbbüsü ilə 19 noyabr 1819-cu ildə ictimaiyyətə açıldı.
İlk kolleksiyanın formalaşmasında kral mülkiyyəti əsas rol oynadı. Muzeydə kral iqamətgahlarından gətirilmiş 1,510-dan çox rəsm vardı. Lakin ilk kataloqda 311 rəsm göstərilirdi. Bu rəqəmlər fərqli göstəricilərdir: biri muzeyin sahib olduğu rəsmlərin, digəri isə açılış kataloquna daxil edilmiş rəsmlərin sayıdır. Prado 1869-cu ildə kralın şəxsi mülkiyyətindən dövlət mülkiyyətinə keçdi.
Las Meninas: qarşınızdakı səhnədə nə görürsünüz?
Diyeqo Velaskes (Diego Velázquez) Las Meninas (Nedimeler) əsərini 1656-cı ildə çəkib. Kətan üzərində yağlı boya ilə işlənmiş tablonun ölçüləri 320.3 × 279.1 santimetrdir. Səhnədə şahzadə Marqarita (Margarita), onun saray xidmətçiləri Mariya Aqustina Sarmiyento (María Agustina Sarmiento) və İzabel de Velasko (Isabel de Velasco), eləcə də kətanının qarşısında dayanan Velaskes təsvir olunub. Hadisə Madrid Alkazarındakı bir otaqda baş verir. Beləliklə, rəssam özü də baxdığınız səhnənin iştirakçısıdır.
Əvvəlcə adları çəkilən şəxslərə baxın, sonra nəzərinizi arxa divara yönəldin. Güzgüdə Marqaritanın valideynləri IV Felipenin (IV. Felipe) və Avstriyalı Mariananın (Mariana de Austria) üzləri görünür. Onların əksi kral ailəsinin bu təsvirini şahzadə və xidmətçilərinin hüdudlarından kənara çıxarır. Güzgü həm də Velaskesin üzərində işlədiyi görünən kətan barədə sual yaradır.
Pradonun maarifləndirici izahında iki ehtimal təqdim olunur. Velaskes şahzadə Marqaritanı çəkir, yaxud güzgüdə görünən kral və kraliçanın portreti üzərində işləyir. Bu sualın cavabı hələ də müəyyənləşməyib. Siz eyni fiqur düzülüşünə baxaraq hər iki ehtimalı nəzərdən keçirə bilərsiniz. Əsəri diqqətlə izləməyin maraqlı olması üçün bu ehtimallardan birini qəti cavab saymağa ehtiyac yoxdur.
Burada gündəlik həyatla tanış bir əlaqə var: ailə fotosuna necə baxdığınızı düşünün. Uşağı, valideynləri və şəkli çəkən şəxsi müəyyənləşdirirsiniz. Las Meninas əsərində Marqarita, valideynlərinin güzgüdəki əksi və kətanının qarşısındakı Velaskes sizi eyni şəkildə münasibətləri anlamağa çağırır. Tablo təsviri yaradan şəxsi də anlamağa çalışdığınız ailə səhnəsinin bir hissəsinə çevirir.
Qoya: kral ailəsi, güllələnmə və Saturn
Fransisko Qoyanın (Francisco de Goya) IV Karlosun ailəsi (IV. Carlos’un Ailesi) əsəri 1800-cü ilə aiddir. Yağlı boya ilə çəkilmiş bu tablonun ölçüləri 280 × 336 santimetrdir. Onun tarixini Las Meninas əsərinin çəkildiyi 1656-cı illə yanaşı düşünün. Kral ailəsinə həsr edilmiş bu iki əsər kolleksiyanın zaman ardıcıllığında istiqamət verir. Hər ikisi qarşınıza kral ailəsini çıxarır. Ancaq onlar İspaniya rəssamlığının fərqli dövrlərinə aiddir.
Qoyanın Çılpaq maxa əsəri ölçüləri müqayisə etmək üçün başqa nümunədir. Pradonun maarifləndirici sərgi qeydində onun 1800-cü ildən əvvəl çəkildiyi və ölçülərinin 98 × 191 santimetr olduğu göstərilir. Bu ölçülər onu xeyli böyük olan IV Karlosun ailəsi tablosundan fərqləndirir. Tarixlərə və ölçülərə baxmaqla siz eyni rəssamın əsərlərini konkret göstəricilər əsasında müqayisə edə bilərsiniz. Beləcə, onun bütün yaradıcılığını eyni tip təsvirlər kimi qəbul etməzsiniz.
Qoya Madriddə 3 may 1808 əsərini 1814-cü ildə çəkib. Tabloda Fransa ordusunun Madrid üsyanında iştirak etmiş insanları güllələməsi təsvir olunur. Güllələnmə gecə baş verir. İki tarixi ayrı tutun: 1808 təsvir olunan hadisənin, 1814 isə tablonun çəkildiyi ildir. Əsər təsvir etdiyi zorakılığa sonradan nəzər salır.
1820–1823-cü illərə aid Saturn əsərinin material baxımından fərqli tarixçəsi var. Ölçüləri 143.5 × 81.4 santimetrdir. Qarışıq texnika ilə işlənmiş əsər divar səthindən kətana köçürülüb. İndiki daşıyıcı səth onun əvvəlki məkanını nəzərdən gizlədə bilər. Qoya 14 Qara rəsm*i (*Kara Resimler) əvvəlcə özünün Kinta del Sordo (Quinta del Sordo) evinin iki mərtəbəsindəki otaqların quru divarlarına birbaşa çəkmişdi.
Baron Frederik Emil d’Erlanjer (Frédéric Émile d’Erlanger) *Qara rəsmlər*i 1881-ci ildə İspaniya dövlətinə bağışladı. Onlar 1889-cu ildən Pradoda nümayiş etdirilməyə başladı. Beləliklə, bu əsərlərin muzeyə gəliş yolu onun ilkin fondunu təşkil edən kral iqamətgahlarından gətirilmiş rəsmlərdən fərqlənir. Qoyanın yaradıcılığı sayəsində kolleksiyada həm kral ailəsinin portreti, həm də əvvəlcə bir evin divarları üçün hazırlanmış əsərlər var.
Velaskes və Qoyadan başqa İspaniya rəssamlıq ustaları
El Qrekonun (El Greco) Əli sinəsində zadəgan əsəri təxminən 1580-ci ilə aiddir. Bu, onun İspaniyada yaratdığı ilk əsərlərdəndir. Zehninizdə zaman ardıcıllığı qurarkən həmin təxmini tarixi Las Meninas əsərindən əvvələ yerləşdirin. Bu tablo Pradodakı portret rəssamlığını Velaskesin kral sarayında təsvir etdiyi səhnədən daha erkən bir nümunə ilə əlaqələndirir.
Xose de Riberanın (José de Ribera) Yaqubun yuxusu əsəri 1639-cu ilə aiddir. Muzey onu 15 şah əsərdən ibarət rəsmi bir saatlıq marşrutuna daxil edib. Bartolome Esteban Murilyonun (Bartolomé Esteban Murillo) təxminən 1678-ci ilə aid Los Venerables üçün Məryəmin ləkəsiz mayalanması əsəri də kolleksiyadadır. Bu əsərlər birlikdə ziyarətin mövzusunu kral portretlərindən və Qoyanın zorakılıq təsvirlərindən kənara genişləndirir.
Pradoda Hieronim Bosxun (Hieronymus Bosch) Dünyəvi zövqlər bağı əsəri də saxlanılır. Muzeyin hazırkı kataloqu üç panelli əsəri 1490–1500-cü illərə aid edir. İspaniya ustalarına yönəlmiş ziyarət zamanı Bosxun əsəri başqa bir müqayisə imkanı yaradır. Kolleksiya İspaniya rəssamlığı şöbəsində təmsil olunan rəssamlarla məhdudlaşmır.
Səyahət bələdçilərində tapmayacağınız detallar
Pradonun 1819-cu ildəki ilk kataloquna 311 rəsm daxil edilmişdi. Halbuki fondda kral iqamətgahlarından gətirilmiş 1,510-dan çox rəsm vardı. Bu fərq kataloqdakı sayın avtomatik olaraq bütün kolleksiyanın həcmi kimi qəbul edilməməsini izah edir. Muzeyin açılış nəşri ilə onun fondu eyni əhatəyə malik deyildi.
Geniş yayılmış bir izaha görə, Qoyanın İki may və Üç may hadisələrini təsvir edən tabloları 1814-cü ildə açıq havada nümayiş üçün nəzərdə tutulmuşdu. Pradonun arxiv sənədlərinə əsaslanan izahı bu fikri rədd edir. Onların çərçivələri üçün ödənişlər kralın saray otaqlarına aid hesabda qeydə alınıb. Bu inzibati detal əsərlərin hansı məkan üçün nəzərdə tutulduğuna dair təsəvvürü dəyişir.
Qara rəsmlər freska üsulu ilə deyil, quru divarlarda çəkilib. Bu fərq Saturn üçün əhəmiyyətlidir. Muzey qeydində onun divardan kətana köçürüldüyü bildirilir. Əsərin material tarixçəsinə həm Qoyanın evindəki divar səthi, həm də hazırda qorunduğu kətan daxildir.
Xronologiya
- 1490–1500: Pradonun hazırkı tarixləndirməsinə görə, Bosx Dünyəvi zövqlər bağı əsərini yaradır.
- Təxminən 1580: El Qreko Əli sinəsində zadəgan əsərini çəkir.
- 1656: Velaskes Las Meninas əsərini çəkir.
- Təxminən 1678: Murilyo Los Venerables üçün Məryəmin ləkəsiz mayalanması əsərini çəkir.
- 1785: Vilyanueva binanı Təbiət Tarixi Kabineti üçün layihələndirir.
- 1800: Qoya IV Karlosun ailəsi əsərini çəkir.
- 1814: Qoya Madriddə 3 may 1808 əsərini çəkir.
- 19 noyabr 1819: Kral Rəssamlıq Muzeyi ictimaiyyətə açılır.
- 1820–1823: Qoya Saturn əsərini yaradır.
- 1869: Muzey dövlət mülkiyyətinə keçir.
- 1881: D’Erlanjer *Qara rəsmlər*i İspaniya dövlətinə bağışlayır.
- 1889: Qara rəsmlər Pradoda nümayiş etdirilməyə başlayır.
Prado Muzeyinə biletlər və giriş qiymətləri
25 oktyabr 2026-cı ildə yoxlanmış rəsmi tarifə görə, standart bilet €15, güzəştli bilet €7.50 təşkil edir. Bilet alarkən siz ziyarət tarixini və giriş saatını seçirsiniz. Qısa ziyarət üçün rəsmi bir saatlıq marşrut 15 şah əsəri əhatə edir. Riberanın Yaqubun yuxusu əsəri də onların arasındadır. Həmin bir saat bütün muzeyi gəzməyə deyil, seçilmiş marşruta aiddir. Biletlər haqqında rəsmi məlumata baxın.
Prado Muzeyinin iş saatları
25 oktyabr 2026-cı ildə yoxlanmış iş saatlarına görə, muzey bazar ertəsi–şənbə 10:00–20:00, bazar və rəsmi bayram günləri 10:00–19:00 açıqdır. Prado 1 yanvar, 1 may və 25 dekabr tarixlərində bağlı olur. 6 yanvar, 24 dekabr və 31 dekabr tarixlərində yalnız 10:00–14:00 işləyir.
Son giriş bağlanışdan 30 dəqiqə əvvəldir. Ziyarətçilərdən zalları bağlanışdan 10 dəqiqə əvvəl tərk etmək xahiş olunur. Gec gəlməyi planlaşdırırsınızsa, bu məhdudiyyətləri nəzərə alın. Elan edilmiş bağlanış vaxtı həm son girişdən, həm də zallarda baxışın başa çatmasından sonradır.
Prado Muzeyinə pulsuz giriş saatları
25 oktyabr 2026-cı ildə yoxlanmış qaydalara əsasən, kolleksiyaya giriş bazar ertəsi–şənbə 18:00–20:00 saatlarında pulsuzdur. Bazar və rəsmi bayram günləri pulsuz giriş vaxtı 17:00–19:00-dır. Bu saatlarda giriş tutumdan asılıdır. 18 yaşdan kiçik ziyarətçilər və 18–25 yaşlı tələbələr də hüquqlarını təsdiqləyən etibarlı sənədlərlə pulsuz girişdən yararlana bilərlər.
Prado Muzeyində foto çəkmək
Muzeyin ziyarət qaydalarına əsasən, sərgi zallarında foto və video çəkmək qadağandır. Las Meninas əsərinə baxışınızı planlaşdırarkən bu qaydanı nəzərə alın. Valideynlərin güzgüdəki əksi, adları məlum olan saray xidmətçiləri və kətanının qarşısındakı rəssam ziyarət zamanı diqqətinizi yönəldə biləcəyiniz konkret detallardır.
Tez-tez verilən suallar
Prado Muzeyi İspaniyanın harasında yerləşir?
Muzey Madriddə yerləşir. Ziyarətçi ünvanı: Paseo del Prado s/n, 28014 Madrid.
Prado biletləri neçəyədir?
25 oktyabr 2026-cı ildə yoxlanmış tarifə görə, standart bilet €15, güzəştli bilet €7.50 təşkil edir. Bilet alarkən ziyarət tarixini və giriş saatını seçmək lazımdır.
Prado Muzeyinə axşam giriş pulsuzdur?
Kolleksiyaya giriş bazar ertəsi–şənbə 18:00–20:00, bazar və rəsmi bayram günləri 17:00–19:00 saatlarında pulsuzdur. Giriş tutumdan asılıdır.
Zallarda şəkil çəkmək olar?
Xeyr. Pradonun ziyarət qaydaları sərgi zallarında foto və video çəkməyi qadağan edir.
Mənbələr
- Vikipediya — Prado Muzeyi tr.wikipedia.org
- Museo Nacional del Prado — Qaydalar museodelprado.es
- Museo Nacional del Prado — Muzeyin tarixi museodelprado.es
- İspaniya Mədəniyyət Nazirliyi — Kral Muzeyi cultura.gob.es
- Museo Nacional del Prado — 1800-cü ilədək İspaniya rəssamlığı museodelprado.es
- Museo Nacional del Prado — Las meninas museodelprado.es
- Museo Nacional del Prado — Prado Muzeyi Palensiyada content.cdnprado.net
- Museo Nacional del Prado — Barokko məkanları content3.cdnprado.net
- Museo Nacional del Prado — 3 may 1808 və ya Güllələnmələr museodelprado.es
- Museo Nacional del Prado — Madriddə 3 may 1808 museodelprado.es
- Museo Nacional del Prado — Maarifləndirici sərgi: Prado Kordovada museodelprado.es
- Museo Nacional del Prado — Saturn museodelprado.es
- Museo Nacional del Prado — Əli sinəsində zadəgan museodelprado.es
- Museo Nacional del Prado — Sultun Məryəmin ləkəsiz mayalanması əsərinin bərpası museodelprado.es
- Museo Nacional del Prado — Muzeydə 1 saat museodelprado.es
- Museo Nacional del Prado — Dünyəvi zövqlər bağı triptixi museodelprado.es
- Museo Nacional del Prado — İş saatları və qiymətlər museodelprado.es
FAQ
Prado Muzeyi İspaniyanın harasında yerləşir?
Prado İspaniyanın paytaxtı Madriddə yerləşir. Ziyarətçi ünvanı: Paseo del Prado s/n, 28014 Madrid.
Prado Muzeyinə bilet neçəyədir?
25 oktyabr 2026-cı ildə yoxlanmış tarifə görə, standart bilet €15, güzəştli bilet €7.50 təşkil edir. Bilet alarkən ziyarət tarixini və giriş saatını seçirsiniz.
Prado Muzeyinə nə vaxt pulsuz daxil olmaq olar?
Kolleksiyaya giriş bazar ertəsi–şənbə 18:00–20:00, bazar və rəsmi bayram günləri 17:00–19:00 saatlarında pulsuzdur. Giriş tutumdan asılıdır.
Prado Muzeyinin içərisində şəkil çəkmək olar?
Sərgi zallarında foto və video çəkmək qadağandır.
Image: Museo del Prado 2016 (25185969599).jpg — Emilio J. Rodríguez Posada, CC BY-SA 2.0
