حادثه گذرگاه دیاتلوف: آیا علم معمای آن را حل کرده است؟

حادثه گذرگاه دیاتلوف کجا اتفاق افتاد؟

۹ عضو گروه دیاتلوف در شب ۱ تا ۲ فوریه ۱۹۵۹ جان باختند. آن‌ها در دامنه شرقی خولات سیاخل، در اورال شمالیِ اتحاد جماهیر شوروی بودند. این رویداد به حادثه گذرگاه دیاتلوف معروف شد.

گروه در آغاز ده نفر داشت: هشت مرد و دو زن. مقصدشان کوه اوتورتن بود. سرپرستی گروه را ایگور دیاتلوف بر عهده داشت؛ دانشجوی ۲۳ ساله مهندسی رادیو در مؤسسه پلی‌تکنیک اورال.

یوری یودین در ۲۸ ژانویه ۱۹۵۹ به‌دلیل مشکلات جسمی از ادامه سفر منصرف شد. او به سرنوشت ۹ دوستش که جان باختند دچار نشد.

این چه نوع سفری بود؟

این برنامه، گردش ساده آخر هفته نبود. قرار بود سفر با اسکی حدود ۱۴ روز طول بکشد. مسیر آن در رده III قرار می‌گرفت؛ سخت‌ترین سطح در دسته‌بندی آن زمان شوروی.

گروه برای عبور از مسیرهای دشوار آماده بود. وقتی شما نظریه‌های بعدی را می‌خوانید، باید این نکته را در نظر داشته باشید. این افراد تازه‌کار نبودند که تصادفی سر از میان برف‌ها درآورده باشند.

یک عکس تاریخی که EPFL منتشر کرده، گروه را در حال حرکت به‌سوی خولات سیاخل در ۱ فوریه ۱۹۵۹ نشان می‌دهد. اگر شما دنبال عکس‌های گذرگاه دیاتلوف هستید، این تصویر نقطه شروع خوبی است. این عکس یکی از آخرین اسناد حضور اعضای گروه در کنار هم است.

خط زمانی

• ۲۸ ژانویه ۱۹۵۹: یوری یودین به‌دلیل مشکلات جسمی برگشت.
• ۱ تا ۲ فوریه ۱۹۵۹: ۹ نفری که در دامنه خولات سیاخل چادر زده بودند، جان باختند.
• ۲۶ فوریه ۱۹۵۹: گروه‌های جست‌وجو چادر رهاشده را پیدا کردند.
• ۴ مه ۱۹۵۹: چهار پیکر آخر در یک آبکند، زیر برف پیدا شدند.
• مه ۱۹۵۹: نخستین تحقیق با توضیح «نیروی طبیعی» بسته شد.
• فوریه ۲۰۱۹: مقام‌های روسیه پرونده را دوباره باز کردند.
• ۱۱ ژوئیه ۲۰۲۰: دادستان‌ها توضیحی مبتنی بر بهمن، سرما و آسیب‌های ناشی از فشار برف اعلام کردند.
• ۲۸ ژانویه ۲۰۲۱: مدل بهمن تخته‌ایِ گوم و پوزرین منتشر شد.
• تابستان ۲۰۲۱: نقشه‌برداری با پهپاد نشان داد که شیب زمین در بعضی نقاط بیش از ۳۰ درجه است.
• ۲۹ ژانویه ۲۰۲۲: از آثار دو بهمن تخته‌ای در نزدیکی محل عکس گرفته شد.
• ۲۰۲۲: مقاله‌ای تکمیلی برای ارزیابی یافته‌های میدانی منتشر شد.

گروه‌های جست‌وجو چه پیدا کردند؟

گروه‌های جست‌وجو در ۲۶ فوریه ۱۹۵۹ به چادر رسیدند. چادر پاره شده بود. کفش‌ها و بسیاری از وسایل گروه هنوز داخل آن بود.

بررسی چادر نشان داد که پارچه آن از داخل بریده شده بود. کسی با عجله از آن خارج شده بود.

ردپاها از چادر دور می‌شدند. بعضی متعلق به افرادی بود که جوراب به پا داشتند. بعضی را فردی با تنها یک کفش به جا گذاشته بود. بعضی هم رد پای برهنه بود.

دو پیکر نخست متعلق به یوری کریوونیشنکو و یوری دوروشنکو بودند. آن‌ها کنار درختی در حاشیه جنگل افتاده بودند؛ حدود ۱٫۵ کیلومتر دورتر از چادر.

چهار پیکر آخر در ۴ مه ۱۹۵۹ پیدا شدند. آن‌ها در آبکندی حدود ۷۵ متر آن‌سوتر از درخت، زیر چهار متر برف قرار داشتند.

۹ کوهنورد چگونه جان باختند؟

نتایج کالبدشکافی یکسان نبود. شش نفر بر اثر افت دمای بدن جان باختند. علت مرگ دو نفر آسیب قفسه سینه بود. یک نفر هم بر اثر آسیب جمجمه جان باخت.

این آسیب‌ها سال‌ها به گمانه‌زنی دامن زدند. نبودن زبان دوبینینا و از بین رفتن بخش‌های دیگری از بافت صورت، مشکوک به نظر می‌رسید. وُزروژدِنی، کارشناس پزشکی قانونی، آن‌ها را تغییرات پس از مرگ تشخیص داد. او این تغییرات را به وضعیت قرار گرفتن پیکرها در جوی آب مرتبط دانست.

تحقیق در مه ۱۹۵۹ بسته شد. علت حادثه را نیروی طبیعیِ مقاومت‌ناپذیر اعلام کردند. این عبارت برای خوانندگان بیشتر پرسش ایجاد کرد تا پاسخ.

مهم‌ترین نظریه‌های حادثه گذرگاه دیاتلوف چیست؟

امروز دو توضیح بیشترین توجه را جلب می‌کنند.

نخست، بهمن است. مقام‌های روسیه در فوریه ۲۰۱۹ پرونده را دوباره باز کردند. آن‌ها بهمن، بهمن تخته‌ای و توفان‌های شدید را بررسی کردند.

آندری کوریاکوف، نماینده دادستانی، در ۱۱ ژوئیه ۲۰۲۰ نتیجه را اعلام کرد. گروه به‌دلیل وقوع بهمن از چادر بیرون رفته بود. اعضای آن بر اثر سرما و آسیب‌های ناشی از فشار برف جان باخته بودند.

دادستان‌ها بازسازی حادثه را هم منتشر کردند. دید به ۶ تا ۱۶ متر کاهش یافته بود. گروه حدود ۵۰ متر از چادر فاصله گرفته بود. آن‌ها نتوانسته بودند دوباره چادر را پیدا کنند.

توضیح دوم، نظریه فروصوت است. دانی آیکار آن را در کتاب «کوه مرده» در سال ۲۰۱۳ رواج داد. این نظریه، وحشت ناشی از فروصوت را مطرح می‌کند. این فرضیه با توضیح مبتنی بر بهمن که در سال ۲۰۲۱ با مدل‌های فیزیکی بررسی شد، متفاوت است.

اگر شما در ردیت جست‌وجو کرده باشید، احتمالاً با هر دو روبه‌رو شده‌اید. این مقاله بر پژوهش‌های داوری‌شده تکیه دارد.

حل معمای گذرگاه دیاتلوف: پژوهش ۲۰۲۱ چه نشان داد؟

یوهان گوم و الکساندر پوزرین در ۲۸ ژانویه ۲۰۲۱ پژوهشی داوری‌شده منتشر کردند. آن‌ها با مدل‌های فیزیکی بررسی کردند که آیا یک بهمن تخته‌ای کوچک می‌توانسته رخ دهد و آسیب‌های شدید ایجاد کند.

ایده آن‌ها مشخص است. گروه برای برپا کردن چادر، بخشی از شیب را بریده بود. باد در بالادست آن برف انباشته کرده بود. این برش و برف انباشته‌شده می‌توانستند باعث شوند تخته برف چند ساعت بعد جدا شود.

پژوهش به سازوکار بهمن محدود نشد. آسیب‌ها هم اهمیت داشتند. نویسندگان تأثیر برف بر قفسه سینه انسان را آزمودند. آن‌ها از داده‌های ضربه به قفسه سینه در پژوهش‌های ایمنی خودرو استفاده کردند.

شما آدمک‌های آزمایش تصادف را تصور کنید. همان داده‌هایی که به طراحی کمربند ایمنی کمک می‌کنند، برای بررسی این پرسش به کار رفتند که آیا برف می‌توانسته چنین آسیب‌هایی به کوهنوردان وارد کند.

سفرهای اکتشافی سال ۲۰۲۱ برای مستند «معمای دیاتلوف» شبکه RSI، به کارگردانی ماتئو بورن، داده‌های میدانی در اختیار پژوهش بهمن گذاشتند.

چه ایرادهایی مطرح بود و چه پاسخی گرفتند؟

توضیح مبتنی بر بهمن با ایرادهای جدی روبه‌رو شد. مهم‌ترین آن‌ها این‌ها بودند:

1. شیب دامنه بیش از حد ملایم به نظر می‌رسید.
2. آثار روشنی از بهمن وجود نداشت.
3. بهمن با تأخیر رخ داده بود.
4. آسیب‌ها غیرمعمول بودند.

اندازه‌گیری‌های پهپادی تابستان ۲۰۲۱ به ایراد مربوط به شیب پاسخ دادند. شیب متوسط حدود ۲۰ درجه است. اما شیب پله‌های موضعی زمین می‌تواند از ۳۰ درجه بیشتر باشد.

سپس زمستان ۲۰۲۲ رسید. اولگ دمیاننکو و دیمیتری بوریسوف در ۲۹ ژانویه ۲۰۲۲ از آثار دو بهمن تخته‌ای عکس گرفتند. این آثار روی دامنه‌ای شرقی، در فاصله کمتر از سه کیلومتری محل قدیمی چادر بودند.

این یافته به ایراد «اینجا بهمن رخ نمی‌دهد» پاسخ داد. در این منطقه بهمن شکل می‌گیرد.

پس آیا علم معما را حل کرده است؟

هنوز کاملاً حل نشده است. این پاسخ صادقانه به جست‌وجوی «حل معمای گذرگاه دیاتلوف ۲۰۲۶» است.

ارزیابی گوم و پوزرین در سال ۲۰۲۲ تأیید کرد که در این منطقه بهمن شکل می‌گیرد. همچنین اشاره کرد که تحقیقات پیشین درباره رویداد سال ۱۹۵۹ کاملاً قطعی نبودند.

نویسندگان پژوهش ۲۰۲۱ محدودیت‌ها را روشن بیان کردند. مدل‌های آن‌ها رفتار کوهنوردان پس از خروج از چادر را پوشش نمی‌دهند. این مدل‌ها تمام محل‌هایی را که پیکرها در آن‌ها پیدا شدند، توضیح نمی‌دهند.

بنابراین بهمن توضیح می‌دهد که چرا ممکن است اعضای گروه فرار کرده باشند. اما تک‌تک اتفاق‌های پس از آن را توضیح نمی‌دهد. این ادعا که پرونده کاملاً و برای همیشه حل شده، از شواهد فراتر می‌رود.

جزئیاتی که در راهنماهای سفر پیدا نمی‌کنید

• دو ارتفاع برای یک کوه. خولات سیاخل در نقشه‌های قدیمی به‌صورت تپه‌ای با ارتفاع ۱۰۷۹ متر ثبت شده است. نقشه‌های جدید ارتفاع آن را ۱٬۰۹۶٫۷ متر نشان می‌دهند.
• مدلی بسیار دقیق از زمین. مدل سه‌بعدی‌ای که پژوهشگران از نقشه‌برداری پهپادی سال ۲۰۲۱ ساختند، وضوحی برابر با نه سانتی‌متر داشت.
• همه‌چیز با یک تماس تلفنی شروع شد. ورود گوم به پرونده دیاتلوف در اکتبر ۲۰۱۹ آغاز شد. خبرنگاری از نیویورک با او تماس گرفت.
• داده‌های تصادف در پرونده‌ای کوهستانی. داده‌های ضربه به قفسه سینه در پژوهش‌های ایمنی خودرو به آزمودن اثر برف بر قفسه سینه انسان کمک کردند.
• عکسی از آخرین روز. عکس تاریخی EPFL گروه را در حال حرکت به‌سوی خولات سیاخل در ۱ فوریه ۱۹۵۹ نشان می‌دهد.

پرسش‌های متداول

پاسخ پرسش‌های بالا در بخش پرسش‌های متداول این صفحه آمده است.

منابع

1. ویکی‌پدیا — حادثه گذرگاه دیاتلوف en.wikipedia.org
2. ویکی‌پدیای ترکی — حادثه گذرگاه دیاتلوف tr.wikipedia.org
3. EPFL — استفاده از علم برای بررسی یک معمای روسی ۶۰ ساله actu.epfl.ch
4. EPFL — پوشش گسترده رسانه‌ای به سفرهای اکتشافی تازه به گذرگاه دیاتلوف می‌انجامد actu.epfl.ch
5. ABC News — حادثه گذرگاه دیاتلوف به وحشت و نظریه‌های توطئه دامن زد abc.net.au
6. اینترفاکس — دادستانی کل علت مرگ گروه دیاتلوف را به‌طور قطعی مشخص کرد interfax.ru
7. Communications Earth & Environment — سازوکارهای رهاشدن و برخورد بهمن تخته‌ای در حادثه گذرگاه دیاتلوف در سال ۱۹۵۹ nature.com
8. Communications Earth & Environment — سرگذشت پژوهش‌ها پس از انتشار: سفرهای اکتشافی تکمیلی از بهمن‌ها در گذرگاه دیاتلوف پرده برمی‌دارند nature.com
9. ETH زوریخ — سازوکارهای رهاشدن و برخورد بهمن تخته‌ای در حادثه گذرگاه دیاتلوف در سال ۱۹۵۹ geomechanics.ethz.ch
10. ویکی‌پدیا — خولات سیاخل en.wikipedia.org

FAQ

Image: Памятник дятловцам на Михайловском кладбище.jpg — Дмитрий Никишин.

The original uploader was Futball80 at Rus, Public domain