18 mart 1915-dən Əlifba inqilabına: Mudros, Samsun, Sivas, Məclis, Sakarya, Böyük Hücum, Lozanna və 29 oktyabr 1923, on dayanacaqda.
Bu xronologiyadakı hər tarix keçid verdiyimiz məqalənin mənbələrə əsaslanan xronologiyasından götürülüb.
| Tarix | Hadisə | Məqalə |
|---|---|---|
| 1878 | Şotlandiyanın Peysli şəhərində Trocadero adı ilə inşa edildi. | SS Bandırma və 19 may 1919: Samsuna dəniz səfəri |
| 1883 | Yunan mülkiyyətinə keçdi və Kymi adını aldı. | SS Bandırma və 19 may 1919: Samsuna dəniz səfəri |
| 1891 | Qəza nəticəsində batdı və sudan çıxarıldı. | SS Bandırma və 19 may 1919: Samsuna dəniz səfəri |
| 1892 | Sonradan konqresin keçiriləcəyi Sivas idadi, yəni orta məktəb binası tikildi. | Sivas konqresi: 1919-cu ildə xarici mandatın rəddi |
| 1894 | İdarəyi-Məxsusaya keçdi və Panderma adını aldı. | SS Bandırma və 19 may 1919: Samsuna dəniz səfəri |
| 28 oktyabr 1910 | Bandırma adı ilə poçt gəmisi kimi xidmətə başladı. | SS Bandırma və 19 may 1919: Samsuna dəniz səfəri |
| 18 oktyabr 1912 | Uşi müqaviləsi imzalanır; ona Lozanna müqaviləsi də deyilir. | Lozanna müqaviləsi: müasir Türkiyə üçün qərarlar |
| 19 fevral 1915 | Dardanel boğazının girişindəki istehkamların dənizdən genişmiqyaslı bombardmanı başlayır. | Çanaqqala döyüşü: «Çanaqqala keçilməz» necə gerçək oldu |
| 8 mart 1915 | «Nüsrət» Ərənköy körfəzinə 26 mina düzür. | Çanaqqala döyüşü: «Çanaqqala keçilməz» necə gerçək oldu |
| 18 mart 1915 | Antanta donanmasının boğazı keçmək cəhdi ağır gəmi itkiləri ilə uğursuz olur. | Çanaqqala döyüşü: «Çanaqqala keçilməz» necə gerçək oldu |
| 25 aprel 1915 | Arıburnu, Səddülbahir və Qumqalaya desantlarla əsas quru əməliyyatları başlayır. | Çanaqqala döyüşü: «Çanaqqala keçilməz» necə gerçək oldu |
| 24 may 1915 | Arıburnunda ölənləri dəfn etmək üçün atəşkəs elan olunur. | Çanaqqala döyüşü: «Çanaqqala keçilməz» necə gerçək oldu |
| 1 iyun 1915 | Mustafa Kamal polkovnik rütbəsinə yüksəlir. | Çanaqqala döyüşü: «Çanaqqala keçilməz» necə gerçək oldu |
| 6 avqust 1915 | Antanta qüvvələri Suvla körfəzinə desant çıxarır. | Çanaqqala döyüşü: «Çanaqqala keçilməz» necə gerçək oldu |
| 8 avqust 1915 | Mustafa Kamal Anafartalar Qrupunun komandanı təyin olunur. | Çanaqqala döyüşü: «Çanaqqala keçilməz» necə gerçək oldu |
| 10 avqust 1915 | Mustafa Kamal Conkbayırı hücumuna rəhbərlik edir. | Çanaqqala döyüşü: «Çanaqqala keçilməz» necə gerçək oldu |
| 19–20 dekabr 1915 | Antanta qoşunlarının Arıburnu və Anafartalardan təxliyəsi tamamlanır. | Çanaqqala döyüşü: «Çanaqqala keçilməz» necə gerçək oldu |
| 8–9 yanvar 1916 | Səddülbahirin təxliyəsi ilə döyüş başa çatır. | Çanaqqala döyüşü: «Çanaqqala keçilməz» necə gerçək oldu |
| 29 sentyabr 1918 | Bolqarıstanın barışıq bağlaması Balkanlar üzərindən İstanbula hücum təhlükəsini artırır. | Mudros barışığı: Osmanlı imperiyasının faktiki sonu |
| 14 oktyabr 1918 | Əhməd İzzət paşa hökuməti qurulur. | Mudros barışığı: Osmanlı imperiyasının faktiki sonu |
| 27 oktyabr 1918 | Mudrosda barışıq danışıqları başlayır. | Mudros barışığı: Osmanlı imperiyasının faktiki sonu |
| 30 oktyabr 1918 | HMS Agamemnon gəmisində 25 maddəlik Mudros barışığı imzalanır. | Mudros barışığı: Osmanlı imperiyasının faktiki sonu |
| 31 oktyabr 1918, günorta | Döyüşlərin dayandırılması üçün müəyyənləşdirilmiş vaxt çatır. | Mudros barışığı: Osmanlı imperiyasının faktiki sonu |
| 31 oktyabr 1918 | Mustafa Kamal paşa Adanada İldırım Ordular Qrupunun komandanlığını təhvil alır. | Mudros barışığı: Osmanlı imperiyasının faktiki sonu |
| 2 noyabr 1918 | Rauf bəy müstəqilliyin qorunduğunu iddia edir. | Mudros barışığı: Osmanlı imperiyasının faktiki sonu |
| 13 noyabr 1918 | Antanta donanması İstanbul sahillərinə gəlir. Paytaxtın faktiki işğalı başlayır. | Mudros barışığı: Osmanlı imperiyasının faktiki sonu |
| 16 may 1919 | Mustafa Kamal Paşa və heyəti ilə İstanbuldan Samsuna yola çıxdı. | SS Bandırma və 19 may 1919: Samsuna dəniz səfəri |
| 17 may 1919 | İneboluya baş çəkdi. | SS Bandırma və 19 may 1919: Samsuna dəniz səfəri |
| 18 may 1919 | Sinop limanında dayandı, sonra Samsuna doğru yoluna davam etdi. | SS Bandırma və 19 may 1919: Samsuna dəniz səfəri |
| 19 may 1919 | Samsuna çatdı. | SS Bandırma və 19 may 1919: Samsuna dəniz səfəri |
| 22 iyun 1919 | Amasya sirkulyarı Sivasda milli konqresin toplanacağını elan etdi. | Sivas konqresi: 1919-cu ildə xarici mandatın rəddi |
| 2 sentyabr 1919 | Mustafa Kamal paşa Sivasa gəldi. | Sivas konqresi: 1919-cu ildə xarici mandatın rəddi |
| 4 sentyabr 1919 | Konqres açıldı və Mustafa Kamal paşa sədr seçildi. | Sivas konqresi: 1919-cu ildə xarici mandatın rəddi |
| 8–9 sentyabr 1919 | Nümayəndələr Amerika mandatını müzakirə etdilər. | Sivas konqresi: 1919-cu ildə xarici mandatın rəddi |
| 11 sentyabr 1919 | Konqres yekun bəyannaməsini dərc etdi. | Sivas konqresi: 1919-cu ildə xarici mandatın rəddi |
| 12 sentyabr 1919 | Qərarlar ictimaiyyətə açıq toplantıda elan olundu. | Sivas konqresi: 1919-cu ildə xarici mandatın rəddi |
| 14 sentyabr 1919 | “İradeyi-milliyyə” qəzetinin ilk sayı çıxdı. | Sivas konqresi: 1919-cu ildə xarici mandatın rəddi |
| 18 dekabr 1919 | Binanın Nümayəndələr Heyətinin qərargahı kimi istifadə olunduğu dövr başa çatdı. | Sivas konqresi: 1919-cu ildə xarici mandatın rəddi |
| 19 mart 1920 | Mustafa Kamal paşa Ankarada toplanacaq məclis üçün seçki bəyanatını yayımladı. | Milli Suverenlik və Uşaq Bayramı: 23 aprel 1920 |
| 21 aprel 1920 | Sirkulyarla açılış tarixi elan edildi. | Milli Suverenlik və Uşaq Bayramı: 23 aprel 1920 |
| 23 aprel 1920 | Türkiyə Böyük Millət Məclisi Ankarada açıldı. | Milli Suverenlik və Uşaq Bayramı: 23 aprel 1920 |
| 10 avqust 1920 | Sevr müqaviləsi imzalanır. | Lozanna müqaviləsi: müasir Türkiyə üçün qərarlar |
| 23 aprel 1921 | 112 nömrəli qanun aprelin 23-nü milli bayram elan etdi. | Milli Suverenlik və Uşaq Bayramı: 23 aprel 1920 |
| 2 may 1921 | Qanun “Cərideyi-Rəsmiyyə”də dərc olundu. | Milli Suverenlik və Uşaq Bayramı: 23 aprel 1920 |
| 5 avqust 1921 | Mustafa Kamal Paşa üç ay müddətinə baş komandan təyin edilir. | Sakarya döyüşü: İstiqlal müharibəsində dönüş nöqtəsi |
| 7–8 avqust 1921 | Təkalifi-Milliyyə əmrləri verilir. | Sakarya döyüşü: İstiqlal müharibəsində dönüş nöqtəsi |
| 23 avqust 1921 | Yunan hücumu ilə Sakarya döyüşü başlayır. | Sakarya döyüşü: İstiqlal müharibəsində dönüş nöqtəsi |
| 26 avqust 1921 | Mustafa Kamal Paşa müdafiəni tək bir xətt boyunca deyil, bütün ərazidə qurmaq barədə əmr verir (MSB-nin məlumatına görə). | Sakarya döyüşü: İstiqlal müharibəsində dönüş nöqtəsi |
| 2 sentyabr 1921 | Yunan bölmələri Çaldağın hamısını ələ keçirir. | Sakarya döyüşü: İstiqlal müharibəsində dönüş nöqtəsi |
| 9 sentyabr 1921 | Mustafa Kamal Paşa qərargahını Qarapınara (Karapınar) köçürür. | Sakarya döyüşü: İstiqlal müharibəsində dönüş nöqtəsi |
| 10 sentyabr 1921 | Türkiyə ordusu əks-hücumla Duatəpəni geri alır. | Sakarya döyüşü: İstiqlal müharibəsində dönüş nöqtəsi |
| 12–13 sentyabr 1921 | Gecə ərzində yunan qüvvələrinin geri çəkilməsi tamamlanır və döyüş başa çatır. | Sakarya döyüşü: İstiqlal müharibəsində dönüş nöqtəsi |
| 19 sentyabr 1921 | Mustafa Kamal Paşaya Qazi titulu və marşal rütbəsi verilir. | Sakarya döyüşü: İstiqlal müharibəsində dönüş nöqtəsi |
| 20 oktyabr 1921 | Fransa ilə Ankara sazişi imzalanır. | Sakarya döyüşü: İstiqlal müharibəsində dönüş nöqtəsi |
| 28 iyul 1922 | Komandanlar futbol matçı bəhanəsi ilə Akşehirdə toplandı. | Böyük hücum və 30 avqust: müharibə necə qazanıldı? |
| 6 avqust 1922 | Ordular hücuma hazırlaşmaq barədə gizli əmr aldı. | Böyük hücum və 30 avqust: müharibə necə qazanıldı? |
| 24 avqust 1922 | Qərargahlar Akşehirdən Şuhuta köçdü. | Böyük hücum və 30 avqust: müharibə necə qazanıldı? |
| 26 avqust 1922 | Böyük hücum Kocatəpədən idarə olunan artilleriya atəşi ilə başladı. | Böyük hücum və 30 avqust: müharibə necə qazanıldı? |
| 27 avqust 1922 | Afyonkarahisar azad edildi. | Böyük hücum və 30 avqust: müharibə necə qazanıldı? |
| 30 avqust 1922 | Baş komandanlıq meydan döyüşündə qələbə qazanıldı. | Böyük hücum və 30 avqust: müharibə necə qazanıldı? |
| 1 sentyabr 1922 | Mustafa Kamal paşa Aralıq dənizinə doğru irəliləməyi əmr etdi. | Böyük hücum və 30 avqust: müharibə necə qazanıldı? |
| 2 sentyabr 1922 | General Trikupis Uşakda əsir alındı. | Böyük hücum və 30 avqust: müharibə necə qazanıldı? |
| 9 sentyabr 1922 | Türk ordusu İzmirə daxil oldu. | Böyük hücum və 30 avqust: müharibə necə qazanıldı? |
| 18 sentyabr 1922 | Erdek və Biqanın geri alınması ilə təqib başa çatdı. | Böyük hücum və 30 avqust: müharibə necə qazanıldı? |
| 11 oktyabr 1922 | Mudanya atəşkəs sazişi imzalandı. | Böyük hücum və 30 avqust: müharibə necə qazanıldı? |
| 1 noyabr 1922 | Sultanlığın ləğvi haqqında qərar qəbul edilir. | Mudros barışığı: Osmanlı imperiyasının faktiki sonu |
| 1 noyabr 1922 | Sultanlıq ləğv edildi. | Atatürk islahatları: əlifba, geyim, təqvim və soyad |
| 20 noyabr 1922 | Lozanna konfransı açılır. | Lozanna müqaviləsi: müasir Türkiyə üçün qərarlar |
| 1923 | İstanbulun Gülhanə parkında 23 aprel şənlikləri keçirildi. | Milli Suverenlik və Uşaq Bayramı: 23 aprel 1920 |
| 30 yanvar 1923 | Yunan və türk əhalisinin mübadiləsinə dair konvensiya imzalanır. | Lozanna müqaviləsi: müasir Türkiyə üçün qərarlar |
| 4 fevral 1923 | Lozanna danışıqları dayanır. | Lozanna müqaviləsi: müasir Türkiyə üçün qərarlar |
| 23 aprel 1923 | Lozanna danışıqları yenidən başlayır. | Lozanna müqaviləsi: müasir Türkiyə üçün qərarlar |
| 24 iyul 1923 | Lozanna sülh müqaviləsi imzalanır. | Lozanna müqaviləsi: müasir Türkiyə üçün qərarlar |
| 23 avqust 1923 | Türkiyə Böyük Millət Məclisi müqaviləni təsdiqləyir. | Lozanna müqaviləsi: müasir Türkiyə üçün qərarlar |
| 27 oktyabr 1923 | Fəthi Okyar hökuməti istefa verdi. | Türkiyədə respublikanın elanı: 29 oktyabr 1923-cü il |
| 28 oktyabr 1923-cü il axşamı | Çankayada şam yeməyi zamanı Mustafa Kamal dostlarına ertəsi gün respublikanın elan olunacağını dedi. | Türkiyədə respublikanın elanı: 29 oktyabr 1923-cü il |
| Səsvermədən əvvəl | Mustafa Kamal və İsmət Paşa konstitusiya dəyişikliyi layihəsini birlikdə hazırladılar. | Türkiyədə respublikanın elanı: 29 oktyabr 1923-cü il |
| 29 oktyabr 1923 | Xalq Firqəsi qrupu dəyişikliyi qəbul etdi. Sonra layihə Məclisin ümumi iclasına çıxarıldı. | Türkiyədə respublikanın elanı: 29 oktyabr 1923-cü il |
| 29 oktyabr 1923, saat 20.30 | 364 saylı qanun qəbul edildi və respublika elan olundu. | Türkiyədə respublikanın elanı: 29 oktyabr 1923-cü il |
| 29 oktyabr 1923-cü il axşamı | Səsvermədə iştirak edən 158 deputatın hamısı Mustafa Kamalı ilk prezident seçdi. | Türkiyədə respublikanın elanı: 29 oktyabr 1923-cü il |
| 29 oktyabr 1923 | Respublika elan olundu. | Atatürk islahatları: əlifba, geyim, təqvim və soyad |
| 30 oktyabr 1923 | İsmət İnönü respublikanın ilk hökumətini qurdu. | Türkiyədə respublikanın elanı: 29 oktyabr 1923-cü il |
| 3 mart 1924 | Xilafət ləğv edildi. | Atatürk islahatları: əlifba, geyim, təqvim və soyad |
| 6 avqust 1924 | Müqavilə qüvvəyə minir. | Lozanna müqaviləsi: müasir Türkiyə üçün qərarlar |
| 19 aprel 1925 | 29 oktyabrı milli bayram edən qanun qəbul olundu. | Türkiyədə respublikanın elanı: 29 oktyabr 1923-cü il |
| 27 avqust 1925 | Mustafa Kamal İnebolu Türk Ocağında şapka ilə xalq qarşısında çıxış etdi. | Atatürk islahatları: əlifba, geyim, təqvim və soyad |
| 5 noyabr 1925 | Əsl gəminin metal qırıntısı kimi satılması barədə qərar verildi. | SS Bandırma və 19 may 1919: Samsuna dəniz səfəri |
| 25 noyabr 1925 | 671 nömrəli Şapka Qanunu qəbul edildi. | Atatürk islahatları: əlifba, geyim, təqvim və soyad |
| 26 dekabr 1925 | Saat haqqında 697 nömrəli və təqvim haqqında 698 nömrəli qanunlar qəbul edildi. | Atatürk islahatları: əlifba, geyim, təqvim və soyad |
| 1 yanvar 1926 | Təqvim qanununun müəyyən etdiyi Qriqori təqviminə əsaslanan il hesabından istifadəyə başlandı. | Atatürk islahatları: əlifba, geyim, təqvim və soyad |
| 23 aprel 1927 | Atatürkün himayəsi altında genişmiqyaslı Uşaq Bayramı şənlikləri keçirildi. | Milli Suverenlik və Uşaq Bayramı: 23 aprel 1920 |
| 20 may 1928 | Beynəlxalq rəqəmlər haqqında 1288 nömrəli qanun qəbul edildi. | Atatürk islahatları: əlifba, geyim, təqvim və soyad |
| 9 avqust 1928 | Sarayburnuda yeni türk hərflərinə keçid elan olundu. | Atatürk islahatları: əlifba, geyim, təqvim və soyad |
| 1 noyabr 1928 | 1353 nömrəli Hərf Qanunu qəbul edildi. | Atatürk islahatları: əlifba, geyim, təqvim və soyad |
| 3 noyabr 1928 | Hərf Qanunu Rəsmi Qəzetdə (Resmî Gazete) dərc olundu. | Atatürk islahatları: əlifba, geyim, təqvim və soyad |
| 1 dekabr 1928 | Türkcə qəzetlərdə, jurnallarda, lövhələrdə və elanlarda yeni hərflər məcburi oldu. | Atatürk islahatları: əlifba, geyim, təqvim və soyad |
| 1 yanvar 1929 | Türkcə çap olunan kitablarda yeni hərflər məcburi oldu. | Atatürk islahatları: əlifba, geyim, təqvim və soyad |
| 23–29 aprel 1929 | Şənliklər genişlənərək Uşaq Həftəsinə çevrildi. | Milli Suverenlik və Uşaq Bayramı: 23 aprel 1920 |
| 23 aprel 1933 | Atatürk uşaqları iş otağında qəbul etdi. | Milli Suverenlik və Uşaq Bayramı: 23 aprel 1920 |
| 29 oktyabr 1933 | Onuncu ildönümü qeyd edildi və Atatürk Onuncu il nitqini söylədi. | Türkiyədə respublikanın elanı: 29 oktyabr 1923-cü il |
| 21 iyun 1934 | 2525 nömrəli Soyad Qanunu qəbul edildi. | Atatürk islahatları: əlifba, geyim, təqvim və soyad |
| 24 noyabr 1934 | Mustafa Kamala Atatürk soyadı verildi. | Atatürk islahatları: əlifba, geyim, təqvim və soyad |
| 26 noyabr 1934 | Sosial titulları ləğv edən qanun qəbul edildi. | Atatürk islahatları: əlifba, geyim, təqvim və soyad |
| 3 dekabr 1934 | Geyim haqqında 2596 nömrəli qanun qəbul edildi. | Atatürk islahatları: əlifba, geyim, təqvim və soyad |
| 27 may 1935 | Bayramın müddəti bir gün yarım olaraq müəyyənləşdirildi. | Milli Suverenlik və Uşaq Bayramı: 23 aprel 1920 |
| 20 iyul 1936 | Lozanna Boğazlar konvensiyasını əvəz edən Montrö konvensiyası imzalanır. | Lozanna müqaviləsi: müasir Türkiyə üçün qərarlar |
| 5 fevral 1937 | Dünyəvilik Konstitusiyaya daxil edildi. | Atatürk islahatları: əlifba, geyim, təqvim və soyad |
| 23 aprel 1961 | İlk Məclis binası muzey kimi ziyarətçilərə açıldı. | Milli Suverenlik və Uşaq Bayramı: 23 aprel 1920 |
| 1979 | TRT ilk beynəlxalq 23 aprel Uşaq Festivalını keçirdi. | Milli Suverenlik və Uşaq Bayramı: 23 aprel 1920 |
| 7 iyul 1979 | Bədrəddin Tuncəl Cenevrədə UNESCO-nun Ümumdünya Uşaqlar Gününü qeyd etməsini təklif etdi. | Milli Suverenlik və Uşaq Bayramı: 23 aprel 1920 |
| 1981 | Milli Suverenlik və Uşaq Bayramı adı hüquqi status aldı. | Milli Suverenlik və Uşaq Bayramı: 23 aprel 1920 |
| 1983 | Tədbirlərin və bayramın əhatə dairəsini genişləndirmək üçün qanuna dəyişiklik hazırlandı. | Milli Suverenlik və Uşaq Bayramı: 23 aprel 1920 |
| 19 dekabr 1990 | Bina Atatürk Konqres və Etnoqrafiya Muzeyi (Atatürk Kongre ve Etnografya Müzesi) adı ilə açıldı. | Sivas konqresi: 1919-cu ildə xarici mandatın rəddi |
| 23 oktyabr 2018 | Atatürk və Konqres Muzeyi (Atatürk ve Kongre Müzesi) kimi yenidən təşkil edildi. | Sivas konqresi: 1919-cu ildə xarici mandatın rəddi |
| 23 aprel 2026 | Açılışın 106-cı ildönümü qeyd edildi. | Milli Suverenlik və Uşaq Bayramı: 23 aprel 1920 |
| 12 iyul 2026 | Muzey gəmisi Canikdəki Doğuparkdan İlkadımdakı İstiklal Meydanı Kurtuluş Yoluna köçürüldü. | SS Bandırma və 19 may 1919: Samsuna dəniz səfəri |